Copyright 2017 - COĞRAFYA HAYATTIR

Türkiye’de Göçler


Göç Nedir?
Farklı nedenlerle insanların oturdukları yeri, kesin bir şekilde ya da geçici sürelerle terk etmeleridir. Bu şekilde insanlar, bir idarî sınırı geçerek oturma yerini devamlı ya da uzun süreli olarak değiştirmektedirler. Göçte meydana gelen yer değiştirme hareketi kıtalar arası, uluslar arası, bölgeler arası, kırdan şehre ya da şe­hirden kıra biçiminde gerçekleşebilir.

 

Göç Çeşitleri

İSTEĞE BAĞLI GÖÇ: Büyük oranda ekonomik nedenlerden kaynaklanan ancak kesinlikle insanların kendi arzu ve istekleriyle gerçekleştirdikleri göçlerdir.

ZORUNLU GÖÇ: Savaşlar ve siyasî baskılar gibi nedenlerle insanların zorlayıcı ve kendi isteği dışında maruz bırakıldığı göçlerdir.

 

A. İÇ GÖÇLER:

Ülkenin sınırları içerisinde gerçekleşen göçlere iç göç denir.

İç göçler sonucunda ülke nüfusunda artma ya da azalma olmaz. Ülke sınırları içerisinde, nüfu­sun dağılışını etkiler.

İtici faktörler: İnsanların yaşadıkları yerleri terk etmelerine neden olan sebeplere, denir

Çekici Faktörler: Belli merkezlerin göç almasını sağlayan sebeplere çekici faktörler denir.

 

İç Göçlerin Nedenleri:

1. Ekonomik Nedenler: Ekonomik nedenler en önemli göç sebeplerinden biridir. İşsizlik insanların göç etmesine neden olur.

2. Sosyal ve Siyasî Nedenler: Savaşlar, iç karışıklıklar, etnik çatışmalar, din, gelenek ve kültürel nedenler.

3. Doğal Nedenler: Depremler, seller, volkanik faaliyetler, fırtınalar, kuraklık, iklimdeki değişmeler.

 Dünya’da ve Türkiye’de en yaygın göç şekli, kırsal alanlardan şehirsel alanlara doğru yaşanan iç göçlerdir.

Genel olarak bakıldığında iç göçlerdeki başlıca sebepler:

Özellikle kırsal kesimde yaşanan hızlı nüfus artışı

Tarım topraklarının miras yolu ile parçalanması, tarımsal gelir kaynaklarının azalması

Erozyon nedeni ile toprakların veriminin düşmesi

Tarımda makineleşmeye bağlı olarak iş gücü ihtiyacının azalası

Eğitim, sağlık ve sosyal hizmetlerden daha fazla yararlanma isteği

Güvenlik kaygıları (Terör olayları v.b.)

 

İÇ GÖÇÜN ÇEŞİTLERİ: 

 

1.Mevsimlik Göç: Mevsimlik

—Tarım alanlarında çalışmak amacıyla gerçekleşen göçler: Yurdumuzda özellikle, Çay, fındık zeytin, tu­runçgillerin ve pamuğun toplanma dönemlerinde çalışan mevsimlik işçilerin yer değiştirmesidir. Özellikle Çukurova'da görülür. Pamuğun toplanma döneminde, Güneydoğu Anadolu'dan buraya gelen aileler, pamuk ve diğer tarımsal işlerde çalışıp, daha sonra kendi ikametgâhlarına dönerler. Pamuk toplanma zamanında Ege Bölgesi’nde de benzer bir hareket görülür. Doğu Karadeniz Bölümü çay ve fındık toplama zamanlarında mevsimlik işçi göçlerine sahne olur. Ege ve Doğu Karadeniz'deki mevsimlik göç hareketleri Çukurova'ya oranla daha azdır.

—Turizm etkinliği nedeniyle gerçekleşen göçler: Yurdumuzda özellikle yaz mevsiminde kısa süreli olarak turistik özelliğe sahip merkezlere doğru yoğun olarak yaşanan nüfus akışıdır. Bu dönemlerde turistik merkezlerde önemli ölçüde nüfus artışı meydana gelir.  (İstanbul, İzmir, Antalya, Alanya, Kuşadası, Marmaris, Bodrum)

 

2. Temelli Göç: Ülke içerisinde, göç eden insanların göç ettikleri yerlere kesin olarak yerleşmesidir. Yurdumuzda özellikle 1950'li yıllardan sonra, ulaşım imkânlarının gelişmesi, kentlerde sanayileşmenin artmasıyla hız kazanmıştır. Bu olay sürekli şekilde kırsal nüfus oranının azalmasına, kent nüfusunun artmasına yol açmıştır. Türkiye’de 2000 yılı itibarîyle (son 5 yıl itibarıyla) ,4 milyon 469 bin kişi kendi bulunduğu bölgeden sürekli yerleşme amacıyla başka merkezlere göç etmiştir.

En fazla göç veren iller:Nüfusuna oranla en fazla göçü, Zonguldak, Karabük, Bartın illeri vermektedir. Burayı Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan, Mardin, Batman, Şırnak, Siirt, Samsun, Tokat, Çorum, Amasya ve Erzurum, Erzincan, Bayburt takip etmektedir. 131 bin kişiye yakın net göç veren Samsun en fazla nüfus kaybı yaşayan merkez olmuştur.

En fazla göç alan illerimiz:  İstanbul, Tekirdağ, Edirne, Kırklareli, İzmir, Bursa, Eskişehir, Bilecik ve Antalya, Isparta, Burdur olarak gerçekleşmiştir.

Kişi sayısı açısından en fazla göçü alan ilimiz, 407 bin kişi ile İstanbul’dur.İzmir 130 bin kişi, Bursa bölgesi de 105 bin kişi net göç almıştır.

B. DIŞ GÖÇLER:

Ülkeler arasında gerçekleşen göçlere dış göç denir. Dış göçlerle ülkenin nüfusunda değişme meydana gelir. Bu göçler, dış ülkelerden Türkiye'ye ve Türkiye'den dış ülkelere göçler olarak iki şekilde gerçekleşir. Anadolu, sahip olduğu olumlu yaşam koşulları nedeniyle tarihin her döneminde dıştan göç almış ve almaya devam etmektedir. Günümüzde, Dünya’da yaşanan uluslar arası göçlerin ana doğrultusunun genel olarak, ABD, Batı Avrupa,Japonya,Kanada,Avusturya ve petrol üreticisi olan bazı Arap ülkeleri olduğu görülmektedir. 

 

Bu göçler:

   1. İşçi Göçü

   2. Beyin Göçü

   3. İltica etme (Sığınma)  olarak gerçekleşir.

 

Dış Göçlerin Nedenleri:

Birçok neden iç göçlerin sebepleriyle aynıdır. Ancak dış göçlerde özellikle işsizlik, gelir düşüklüğü, bilimsel anlamda daha iyi şartlarda çalışma isteği ve farklı nedenlerle siyasî sığınma talepleri(iltica) başta gelmektedir. Sınırların değişmesi, tabiî afetler, savaşlar,

yaşanan ekonomik krizler, açlık ve uluslararası anlaşmalara dayalı nüfus değişimleri diğer önemli sebeplerdir.

Özellikle 1960’lı yıllardan sonra diğer ülkelere göç vermeye başlamıştır. Dış göçler temelde ekonomik nedenlere dayanır (iş gücü göçü).

1961–1974 döneminde yurt dışına gidenlerin %97,5’i Avrupa ülkelerine gitmiştir.

1975–1989 arasında göç edenlerin %92,3’ü Arap ülkelerine yönelmiştir. 1961–1989 arasında, 29 yılda göç eden nüfusun %48,8’i Almanya'ya, %18,8’i Suudi Arabistan'a, %14,8’i Libya'ya ve %4,2’si Fransa'ya yerleşmiştir.

1923–1927 yılları arasında Lozan Barış Antlaşması gereğince 150.000'e yakın Rum Yunanistan'a göç etmiştir. 1948 yılında İsrail devletinin kurulması nedeniyle 35.000 Musevî Türkiye'den İsrail'e gitmiştir.

Günümüzde özellikle Almanya, Fransa, Belçika, Hollânda, İngiltere, İsveç, ABD, Avustralya, Libya, S. Arabistan, Kuveyt ve Orta Asya ülkelerinde işçilerimiz bulunmaktadır.

 

BEYİN GÖÇÜ

Beyin göçü kavramının ilk olarak Britanya Krallık Bilim Akademisi tarafından 1950’li yıllarda ABD ve Kanada’ya göç eden bilim adamlarını tanımlamak amacıyla kullanıldığı düşünülmektedir. Eğitilmiş ve belli niteliklere sahip iş gücünün, bilim adamlarının, başka bir yere göç etmesiyle ortaya çıkar. Beyin göçü, bir ülke içinde bir yöreden başka bir yöreye göç şeklinde olabileceği gibi bir ülkeden başka bir ülkeye göç şeklinde de olabilir. Bir ülke ekonomisinin büyümesinde en büyük katkıyı nitelikli iş gücü sağlar. Gelişmiş ülkeler, sahip oldukları iş gücünün niteliğini arttırmak için, nitelikli iş gücüne kısa sürede sahip olabilmek için, göç almaktır. Sıradan iş gücünün göçlerine birçok engellemeler getirilirken nitelikli insanın ülkelerine göç etmesine izin vermektedirler. Bunun sonucunda gelişmekte olan ülkeler zor koşullarda yetiştirdikleri nitelikli iş gücünün büyük kısmını, gelişmiş ülkelere kaptırmaktadırlar. Türkiye, Hindistan’dan sonra en fazla beyin göçü veren ülke konumundadır. Yurdumuzda özellikle, Azerbaycan, Hindistan ve Çin gibi ülkelerden beyin göçü yaşanmaktadır.

 

İÇ GÖÇLERİN SONUÇLARI

1. Göç alan merkezlerde konut sıkıntısı oluşur, gecekondulaşma artar, sanayi tesisleri kent içinde kalır, sonuç olarak düzensiz bir kentleşme meydana gelir.

2. Kentli nüfus oranı hızlı bir şekilde artar.

3. Kentlerde işsizlik artar.

4. Ülke nüfus dağılışında dengesizlik oluşur.

5. Kırsal alanların ekonomik olarak değerlendirilememesine, boş kalmasına neden olur.

6. Alt yapı, eğitim ve sağlık hizmetlerinin yetersiz hale gelmesine, neden olur.

7. Doğal kaynaklardan aşırı yararlanma çevre dengesini (çevre dengesi) bozar.

8. Çevre kirliliğinin artmasına neden olur.

9. Ulaşım hizmetleri yetersiz hale gelir.

 

DIŞ GÖÇLERİN SONUÇLARI

  1. Büyük çaplı hareketler ülke nüfus dengelerini değiştirir.
  2. Küçük oranda olsa da işsizlik sorununun azalmasında yardımcı olur.
  3. Beyin göçü sonucunda, geri kalmış ve gelişmekte olan ülkeler yetişmiş nitelikli nüfusunu kaybeder.
  4. Ailelerin parçalanması sorunu meydana gelebilmektedir.
  5. İşçi göçleri ülkemize döviz girdisi sağlamaktadır.
  6. Farklı kültürlerin tanışması ve kaynaşması açısından yararlı olabilmektedir.
  7. Kaynak:Tüm Sınavlara Hazırlıkta Haritalarla Türkiye Coğrafyası

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

f t g m

Sitemizde bulunan içerikler izin alınmadan başka bir ortamda TİCARİ amaçla kullanılamaz.

Hak sahipleri tarafından talep edilen dosyalar site yönetimine bildirildiğinde kaldırılacaktır.