Copyright 2017 - COĞRAFYA HAYATTIR

Turizm Coğrafyası

 

Turizm nedir?

Turizm kelimesi köken olarak Latinceye dayanır. Latincede dönme hareketini ifade eden ‘’tornus’’kelimesinden ‘’tour’’olarak türetilmiştir. Tur, hareket edilen yere dönmek şartıyla yapılan seyahat anlamına gelir. Turizm ‘’tur yapan’’ anlamına gelen turist ve tur kelimelerinden üretilmiştir. Turizm insanların sürekli yaşadıkları yer dışında başka bir yere, sürekli yerleşmemek üzere ticari ve politik bir neden dışında bireysel yâda toplu olarak yaptıkları seyahat ve bundan doğan ilişkiler bütünüdür. Daha kısa bir tanımlamayla, yabancıların, kazanç elde etmeye dönük olmayan ve yerleşme amacı taşımayan geçici (en az 24 saat – 6 ay arası) konaklamalarından doğan ilişkiler ve olaylar bütünüdür. Turizm sosyal, kültürel ve tüketime dönük bir olay olarak karşımıza çıkmaktadır. Bütün özellikleri yanında en önemli özelliklerinden biride, farklı kültürel yapılara sahip bireyler arasında kültürel tanışmayı sağlayarak dünya barışına sağladığı katkıdır.

Turist kimdir?

Devamlı oturduğu yerden ayrılarak başka bir yeri ticari ve siyasi bir amaç dışında 24 saatten az, 6 aydan fazla olmamak üzere ziyaret eden kişi turist olarak kabul edilmektedir. Ziyaretin 24saatten az olması durumunda günübirlikçi olarak kabul edilir.

Turizm Coğrafyası

İnsan topluluklarının doğal olaylar ile tabiattan yararlanarak meydana getirdikleri, tarihi, sosyal, kültürel ve ekonomik varlıkları; eğlenmek, tatil yapmak, tedavi görmek, dini ve kültürel nedenlerle, ziyaret etme, spor ve eğitim yapma gibi amaçlarla oluşturdukları olayların tamamını dağılış, nedensellik ve ilişki prensiplerine göre inceleyen Beşeri ve Ekonomik Coğrafya’nın bir dalıdır. 

Turizm Coğrafyasını Meydana Getiren Faktörler

1.Coğrafi Konum.

2.Doğal Şekiller ve özellikleri.

3.Tarihi Eserler.

İnsanları Turizm Hareketlerine Yönelten Sebepler

1.Merak: İnsanları seyahat etmeye teşvik eden etmenlerden biride merak duygusudur. Merak bilinmeyeni bulma, görme arzusudur.

2.Din: Dini açıdan kutsal sayılan yerleri ziyaret etmek, dinsel törenlere katılmak ve izlemek.

3.Kültür Ve Eğitim: Sanat eserlerini müzeleri görmek seminer ve kongrelere katılmak.                          

4.Dinlenme Ve Eğlence: Çalışma yaşamının verdiği yorgunluk ve stresten kurtulma, fiziksel ve psikolojik olarak dinlenme.

5.Spor: Düzenlenen bölgesel ve uluslar arası spor karşılamalarına katılmak ve izlemek.

6.Sağlık: İnsanların sağlıklarına tekrar kavuşmak için sağlık merkezlerinin, kaplıcaların, içmecelerin bulunduğu yerlere gitmesi.

7.Dost Ve Akraba Ziyaret

8.Alış Veriş Yapmak

9.Macera      

10.Dünya’yı Tanımak

 

Turizm Faaliyetinin Tarihi Gelişimi

İlkçağ’da ilk seyahatlerin M.Ö. 4000 yılarında, Sümerliler tarafından yapıldığı görülmektedir. Fetih, istila, dini nedenler, macera arayan yönetici ve tüccarların seyahatlerinden oluşmaktaydı. Özellikle varlıklı Romalıların merak, dinsel ve tedavi amaçlı seyahatleri dönemin en önemli olaylarını meydana getirir. Bu dönemde turistik konaklama, yollar ve mesafeleri gösteren haritalar yapılmıştır. İlk kez Yunanistan’da yapılan Olimpiyat Oyunları sportif seyahatleri geliştirmiştir. İpek Yolu üzerinden yapılan ticari seyahatler ve bu dönemin önemli seyyahları tarihçi Heredot ve Homeros’un seyahatleri büyük öneme sahiptir.

  

 Ortaçağ’da turizm hareketleri daha çok dini seyahatler biçiminde gelişmiştir. Kudüs ve Efes önemli dinsel ziyaret alanları durumundaydı. Marco Polo’nun Çin’e kadar uzanan seyahatleri ve bu konudaki eserleri Asya’nın tanınmasını sağlamıştır.(Harikalar Kitabı)

İslamiyet ile birlikte Hacca gitmenin farz olarak kabul edilmesi bu anlamda insan hareketlerini arttırmıştır. Mekke ve Medine hac görevi için ziyaret edilen yerler haline gelmişlerdir.

Haçlı Seferleri doğu ve batı kültürünün kaynaşmasında etkili olmuştur.

Bu dönemde Vasco De Gama, Cristof Colomp, İslam dünyasından Evliya Çelebi, İbni Batuta, İbrahim İbni Yakup çeşitli yerleri gezerek bunları anlatan eserler yazmışlardır.

Yeniçağ’da Hümanizm, Rönesans hareketleri ile teknolojik  ve sosyal olaylar turizmin gelişmesine  yardımcı olmuştur. Rönesans ile birlikte kültürel amaçlı turizmin hızla geliştiği görülmektedir.

Yakınçağ’da seyahat özgürlüğü, ücretli tatil, sosyal güvenlik hakkı ve ilk toplu taşımacılığın yapılması en önemli gelişmelerdir. Sanayi İnkılâbı ile sosyal yaşamda meydana gelen değişme ve gelişmelere bağlı olarak turizmin hızla geliştiği canlılığın arttığı görülmektedir.

1811 Yılında lokomotifin icadı ve buharlı gemilerin hizmete girmesiyle seyahatler kolaylaşmıştır. İlk seyahat acentesi Thomas COOK tarafından kurulmuş, turistik seyahat organizasyonları yapılmaya başlanmıştır.

Siyasal ve ekonomik sorunlar sonucunda turizm faaliyetlerinde duraksamalar meydana gelmiştir. Birinci ve ikinci dünya savaşları ile 1929 yılarında yaşanan ekonomik krizlere rağmen turizm faaliyetleri gelişmeye devam etmiştir.

 20.Yüzyılda hızla gelişen ulaştırma hizmetleri turizmin gelişmesine büyük katkılar sağlayarak, günümüz seviyesine ulaşmasını sağlamıştır. Yurdumuzda, Sultan Abdülaziz Dönemi’nde, 1863 yılında, ilk kez Osmanlı Devleti’nin çeşitli el sanatlarını, sanayi ürünlerinin ve Avrupa’da üretilen çeşitli alet ve makinelerin tanıtıldığı bir fuar düzenlenmiştir. Yurdumuzda turizm faaliyetlerinin bu ilk Türk fuarıyla başladığı kabul edilmektedir. Türkiye’de turizme yönelik ilk etkinlikler, 1890da yürürlüğe giren Seyyahi ne Tercümanlık Edenler Hakkında Tatbik Edilecek 190 Sayılı Nizamname’ ile başlamıştır. Bir grup aydının 1923de Reşit Saffet ATABİNEN’İN öncülüğünde kurdukları Seyyahin Cemiyeti daha sonra Türkiye Turing Kulübü adını almıştır. Bu dernek bir süre sonra da “Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu” adını almış, 1930da kamu yararına derneklerden sayılmıştır.

 

Dünya kültürel ve doğal mirasının korunmasına dair sözleşme:

İnsanlığın ortak mirası olarak kabul edilen evrensel değerlere sahip kültürel ve doğal sitleri dünyaya tanıtmak, toplumda söz konusu evrensel mirasa sahip çıkacak bilinci oluşturmak ve çeşitli sebeplerle bozulan, yok olan kültürel ve doğal değerlerin yaşatılması için gerekli işbirliğini sağlamak amacıyla hazırlanmıştır. UNESCO’nun 17 Ekim – 21 Kasım 1972 tarihleri arasında Paris’te toplanan 16. Genel Konferansında sorunun uluslararası bir sözleşme konusu yapılmasına karar verilmiş ve 16 Kasım 1972’de “Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme” kabul edilmiştir. Türkiye, bu sözleşmeyi 23 Mayıs 1982 tarihinde onaylanmış ve 1983 yılında Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.


Dünya genelinde Dünya Miras Listesine kayıtlı 142 devlet içinde 851 adet kültürel ya da doğal varlık bulunmaktadır. Bunların 660 tanesi kültürel/arkeolojik sit,166 tanesi doğal sittir. 25 tanesi ise karma (kültürel/doğal) sittir. Her yıl gerçekleşen

Dünya Miras Komitesi toplantıları ile bu sayı artmaktadır.

Somut Olmayan Kültürel Miras

Soküm (somut olmayan kültürel miras) ve korunması sözleşmesi:

 UNESCO’nun 2003 yılında toplanan 32. Genel Konferansında Türkiye’nin de olumlu oyuyla büyük bir çoğunlukla kabul edilen “Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi”, öz olarak 1972 tarihli Dünya Kültürel ve Doğal Mirası Koruma Sözleşmesinin eksik bıraktığı somut olmayan kültür alanlarının dikkate alınmasıyla ortaya çıkmıştır.
 1972 tarihli Sözleşmeye taraf olan ülkeler, maddî kültür varlıklarının korunması yönünde gösterdikleri duyarlılığı, “Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesine” taraf olarak somut olmayan kültür varlıklarına da göstermiş olacaklar ve böylece korunması gereken kültür değerleri, bir bütün halinde dikkate alınmış olacaktır.
Bu konudaki eksikliği gidermek amacıyla UNESCO bünyesinde çalışmalar yapılmış ve 29 Eylül - 17 Ekim 2003 tarihinde Paris’te toplanan 32. Genel Konferansta somut olmayan kültürel mirasla, somut kültürel miras arasındaki köklü ve karşılıklı bağ da göz önünde bulundurularak Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi kabul edilmiştir.


Sözleşme ile:
1. Uygulamalar, temsiller, anlatımlar, bilgiler, beceriler gibi somut olmayan kültürel miras ögelerinin korunması,
2. Koruma hususunda; devlet kurumlarına, kitle iletişim kuruluşlarına ve bireylere kimi sorumlulukların yüklenmesinin yanı sıra ortak bir duyarlılık ve bilinç aşılanması,
3. İnsanlığın somut olmayan kültürel mirasının temsili bir listesinin hazırlanması,
4. Sözleşmenin hedef ve ilkelerinin gerçekleşmesine yönelik yapılacak faaliyetlerin finansmanını sağlamak için Somut Olmayan Kültürel Miras Fonu oluşturulması,
öngörülmektedir.

"Somut olmayan kültürel miras", özellikle aşağıdaki alanlarda belirir:
a) Somut olmayan kültürel mirasın aktarılmasında taşıyıcı işlevi gören dille birlikte sözlü gelenekler ve anlatımlar;
b) Gösteri sanatları;
c) Toplumsal uygulamalar, ritüeller ve şölenler;
d) Doğa ve evrenle ilgili bilgi ve uygulamalar;
e) El sanatları geleneği.

Koruma:

"Koruma" terimi, somut olmayan kültürel mirasın yaşayabilirliğini güvence altına alma anlamına gelir. Buna kimlik saptaması, belgeleme, araştırma, muhafaza, koruma, geliştirme, güçlendirme ve okul içi ya da okul dışı eğitim aracılığıyla kuşaktan kuşağa aktarmanın yanı sıra; bu kültürel mirasın değişik yanlarının canlandırılması da dâhildir.

Dünya Miras Listesi Amblemi:

Dünya Miras Komitesi tarafından korunan varlıklar, Dünya Miras Listesi Amblemi ile gösterilmektedir. Amblem Belçikalı sanatçı Michel OLYFF tarafından hazırlanmış ve 1978’den beri kullanılmaktadır. Ortadaki kare insan yeteneklerinin ve hayal gücünün sonuçlarını, onu çevreleyen yuvarlak ise doğanın sundukların simgeler; amblemin yuvarlak oluşu, dünya mirasının küresel olarak korunmasını ifade eder.

Dünya Miras Listesi Oluşturulurken Kullanılan Kriterler:

Dünya Miras Listesi'nde yer alma kriterleri düzenli olarak güncellenmektedir ancak listede yer alan her varlığın aşağıdaki kriterlerden en az birine uyması ve özgün olması beklenir

1.Yaratıcı insan dehasının ürünü olması.

2.Belli bir zaman diliminde veya kültürel mekânda, mimarinin veya teknolojinin, anıtsal sanatların gelişiminde, şehirlerin planlanmasında veya peyzajların yaratılmasında, insani değerler arasındaki önemli etkileşimi göstermesi.

3. Kültürel bir gelenek veya yaşayan ya da kayıp bir uygarlığın tek veya en azından istisnai tanıklığını yapması.

4. İnsanlık tarihinin bir veya birden fazla anlamlı dönemini temsil eden yapı tipinin ya da mimari veya teknolojik veya peyzaj topluluğunun değerli bir örneğini sunması.

5. Bir (veya birden fazla) kültürü temsil eden geleneksel insan yerleşimine veya toprağın kullanımına ilişkin önemli bir örnek sunması ve özellikle bu örneğin, geri dönüşü olmayan değişimlerin etkisiyle dayanıklılığını yitirmesi.

6.İstisnai düzeyde evrensel bir anlam taşıyan olaylar veya yaşayan gelenekler, fikirler, inançlar veya sanatsal ve edebi eserlerle doğrudan veya maddeten bağlantılı olması.

Listeden Çıkartılma:

Dünya Mirası Listesi'nde yer alan varlıklar,

 1.Listede yer almalarına neden olan niteliklerini kaybedecek derecede bozulursa,

 2.Aday gösterilirken karşı karşıya oldukları tehlikelere karşı adaylık dosyasında önerilen önlemleri öngörülen zamanda almazlarsa,   Listeden çıkarılırlar

Turizm Şekilleri

1.Geldiği Yere Göre:

—İç Turizm —Dış Turizm

2.Turizme Katılanların Yaşına Göre:

—Gençlik Turizmi —Üçüncü Yaş Turizmi

3.Ulaşım Araçlarına Göre:

—Hava Yolu Turizmi —Kara Yolu Turizmi

—Karavan Turizmi —Deniz Yolu Turizmi —Demir Yolu Turizmi

4.Konaklama Süresine Göre:

—Kısa Süreli Turizm —Uzun Süreli Turizm

5.Turizme Katılanların Sayısına Göre:

—Ferdi Turizm —Grup Turizmi

6. Konaklama Tesisinin Şekline Göre:

—Otel Turizmi  ---Kamping, Tatil köyü, Sayfiye evleri, Dağ evleri

7.Kişilerin Ekonomik Durumuna Göre:

—Lüks Turizm —Sosyal Turizm

8.Mevsimlere Göre:

—Yaz Turizmi —Kış Turizmi —Sezon Dışı Turizm

9.Organizasyon Şekillerine Göre:

—Kişilerin kendi başlarına karar vererek yaptıkları seyahatler

—Seyahat acentesi veya tur operatörleri ile yapılan seyahatler

10.Varılması Gereken Yere Göre:

—Kıyı Turizmi —Çiftlik Turizmi —Yayla Turizmi

Turizm Tipleri

1.Dinlenme (Regreasyon) Turizmi

2.Spor Turizmi

—Dağ, Av, Golf,

3.Kültürel Turizm

4.Dini Turizm

5.İş Turizmi

6.Politik Turizm

7.Kongre Turizmi

8.Aile Turizmi

9.Sağlık Turizmi

—Klimatizm —Termalizm —Üvalizm —Mağara Turizmi

                                               

Turizmin Faydaları

1. Ülkeye döviz girdisi sağlar.

2. İşsizliği azaltır.

3. Vergi gelirlerini arttırır.

4. Milli gelir seviyesinin artmasını sağlar.

5. Geçici yer değiştirme bireylerin psikolojik olarak rahatlamasını monotonluktan kurtulmalarını sağlar.

6. Tarihi ve doğal alanların korunmasını ve geliştirilmesini sağlar

7. Farklı kültürlere sahip bireylerin birbirini tanımasını, kültürler arası diyalogların gelişmesini, ön yargıların yok olmasını sağlayarak, dünya barışına katkıda bulunur.

Milli Park

Bilimsel ve doğal güzellik bakımdan, milli ve uluslararası düzeyde nadir görülen doğal ve kültürel kaynak değerleri ile dinlenme ve turizm alanlarına sahip tabiat parçalarıdır.

 

Not: Türkiye'de Turizm Konusu İçin Lütfen Türkiye Coğrafyası Bölümümüze bakınız.

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

f t g m

Sitemizde bulunan içerikler izin alınmadan başka bir ortamda TİCARİ amaçla kullanılamaz.

Hak sahipleri tarafından talep edilen dosyalar site yönetimine bildirildiğinde kaldırılacaktır.