Copyright 2017 - COĞRAFYA HAYATTIR

Akdeniz Bölgesi’nin Genel Özellikleri

 

Bölgenin konumu : Yurdumuzun  güneyinde, adını aldığı Akdeniz kıyıları  boyunca  bir  şerit  halinde  uzanır. Doğusunda Güneydoğu Anadolu, batısında Ege, kuzeyinde İç ve Doğu Anadolu bölgeleri yer alır. Alanı bakımından 4. sırada bulunur.

 

Bölgenin bölümleri ve önemli kentleri :

1. Adana  Bölümü : Adana, Mersin, Hatay, Osmaniye, Kahramanmaraş, Kilis ve İskenderun.

2. Antalya  Bölümü: Antalya, Burdur ve Isparta

 

Bölgenin Genel Özellikleri

1. Gelişmişlik düzeyi açısından 4. sırada bulunmaktadır.

2. Mevsimlik işçi göçlerinin en fazla yaşandığı bölgedir.

3. Karstik şekillerin en fazla oluştuğu bölgedir.

4. Göller Yöresi en büyük 3. kapalı havzamızdır.

5. Göl varlığı en zengin bölgedir. (Göller Yöresi)

6. Kış mevsiminin  en kısa ve en ılık  geçtiği, don olaylarının en az görüldüğü, yıl  içinde  gölge  uzunluğunun  en  kısa  olduğu, güneşlenme  süresinin en  fazla  olduğu  bölgedir.

7. Orman varlığı açısından 2. sıradadır. (% 21)

8. Orman yangın riskinin en fazla olduğu bölgedir.

9. Kızılçam ağaçları varlığı açısından Dünya'da 1. sırada.

10. Endemik türler açısından en zengin bölgedir. Sığla (Günlük ağacı), Datça Hurması, Kasnak

Meşesi - Toros Göknarı.

11. Geçitlerin en fazla olduğu bölge. (Toros dağları)

12. Çukurova ülkemizin en büyük delta ovasıdır .

13. Yer altı suları  çok zengindir. (Karstik arazi)

14. Mağara ve şelale bakımından en zengin bölge.

15. İklim şartlarına bağlı olarak yılda birden fazla ürün alınır. Sebze ve meyve gibi tarımsal ürünlerin en erken olgunlaştığı, sebze tarımı ve seracılığın en fazla yapıldığı bölgedir.

16. Turunçgiller, muz,  susam, yerfıstığı,  gül, anason, mısır ve soya fasulyesi üretiminde 1. sıradadır. Muz sadece bu bölgede yetişir.

17. Kıl keçisinin en fazla yetiştirildiği bölgedir.

18. Boksit ve kükürt madeninde en zengin  bölge.

19. Akdeniz en tuzlu denizimizdir. (sıcaklık - buharlaşma)

20. Uzun, sıcak ve kurak yaz mevsimi nedeniyle deniz turizminin en fazla geliştiği bölgedir.

21. Sınır kapılarımız: Öncüpınar ve Cilvegözü. (Suriye)

22. Yeryüzü şekilleri ile Karadeniz Bölgesi’nin yeryüzü şekilleri sonuçları açısından benzer.

 

Bölgenin Yeryüzü  Şekilleri:

Kıyıları: Toros Dağları genel olarak kıyıya paralel biçimde uzanır. Boyuna kıyı tipi egemendir. Falezler meydana gelmiştir. Ancak Teke Yöresi’nde kıyıya dik olarak uzanırlar. Bu alanda enine kıyı tipi görülür. Kaş, Fethiye ve Kekova Körfezi kıyılarında dalmaçya kıyı tipi görülür. Kıta sahanlığı oldukça geniştir. Dağların uzanışı nedeniyle iç kısımlar ile kıyı kesimi arasında farklılıkların oluşmasına neden olur. Kıyı daha fazla yağış alır ve deniz etkisi iç kısımlara giremez. Ulaşım imkânları kısıtlıdır ve geçitlerden sağlanır. Çubuk, Sertavul, Gülek ve Belen en önemli geçitlerdir. Kıyılarda bulunan başlıca körfezler, İskenderun, Mersin ve Antalya körfezidir. Taşeli ve Teke Yarımadası diğer önemli girinti ve çıkıntıları meydana getirir. Akdeniz yüksek sıcaklık  ve  buharlaşma  nedeniyle  en  tuzlu  denizimizdir.

Dağları: Bölge büyük oranda Toros Dağları ve yüksek platolar ile kaplıdır. Bu nedenle oldukça dağlık bir bölgedir. Toros Dağları Alp Orojenezinin ülkemizde bulunan güney kanadını oluşturan kıvrım dağlarıdır. Toros Dağları Bölgede iki bölüme ayrılmaktadır. Taşeli Platosu bu iki bölüm arasına sınır oluşturmaktadır. Batı  Toroslar, Bey  Dağları, Çiçekbaba ve  Barla  Dağları, Sultan  Dağı, Dedegöl  ve  Geyik  Dağları, Orta  Toroslar, Bolkar  Dağları, Aladağlar Tahtalı ve Binboğa  Dağları ve Nur  Dağları’ndan oluşmaktadır.

Toros Dağları genel olarak kıyıya paralel biçimde uzanır. Ancak Teke Yöresi’nde kıyıya dik olarak uzanırlar. Dağların uzanışı nedeniyle iç kısımlar ile kıyı kesimi arasında farklılıkların oluşmasına neden olur. Kıyı daha fazla yağış alır ve deniz etkisi iç kısımlara giremez. Ulaşım imkânları kısıtlıdır ve geçitlerden sağlanır. Çubuk(İç Anadolu ve Ege Bölgesi’ni Antalya’ya bağlar),Sertavul(İç Anadolu’yu Silifke üzerinden Akdeniz’e bağlar),Gülek(İç Anadolu’yu Pozantı üzerinden Akdeniz’e bağlar) ve Belen(Nur dağlarını aşar) en önemli geçitlerdir.

Karslaşma: Yağışlar, yüzey ve yeraltı suları tarafından kalker, jips, kayatuzu, dolomit (Karstik taş )gibi eriyebilen taşların kimyasal olarak aşındırılmasına karstlaşma bunun sonucunda ortaya çıkan şekillere karstik şekiller denir. Özellikle kalker(kireç taşı) üzerinde meydana gelen Karstik şekiller daha belirgin ve daha uzun ömürlüdür. Yurdumuzda özellikle Toroslar üzerinde oldukça yaygındır. Bu nedenle yurdumuzda Karstik şekillerin en yaygın olduğu alanlar Toros dağlarıdır. Toroslar üzerinde özellikle, Göller yöresi ve Taşeli platosu karstlaşmanın en yaygın olduğu alanlardır. Bölgede bu olaya bağlı olarak birçok karstik şekil meydana gelmiştir.

 

Ovaları: Çukurova (Yurdumuzdaki en büyük delta ovasıdır, Seyhan  ve  Ceyhan  Nehirleri  tarafından meydana getirilmiştir.), Amik, Antalya ve Göller  Yöresinde bulunan çöküntü  ovaları bölgede bulunan başlıca tarım alanlarını meydana getirir.

Platoları: Başlıca platoları Taşeli  ve  Teke  platolarıdır

Akarsuları: Bölge akarsu ağı akımından zengindir. Bölgede bulunan başlıca akarsular Asi, Seyhan, Ceyhan, Göksu, Manavgat, Tarsus, Köprüçay, Dalaman ve Aksu’dur. Bölge akarsuları iklim nedeniyle büyük oranda düzensiz rejime sahiptirler. Yaz aylarında seviyeleri büyük miktarda düşmektedir. Batıda bulunan akarsuların büyük bölümü karstik kaynaklardan beslenmektedir.

 Gölleri: Göl bakımından yurdumuzdaki en zengin bölgedir. Beyşehir, Eğirdir ve Kovada gölleri açık havzalara sahip tatlı sulu göllerdir. Bölgede bulunan diğer önemli göller Burdur, Acıgöl, Suğla, Söğüt, Salda, Elmalı  ve  Avlan gölleridir. Bölgede bulunan baraj gölleri Ceyhan üzerinde; Aslantaş ve Menzelet, Seyhan üzerinde Seyhan, Manavgat üzerinde Oymapınar, Tarsus Çayı üzerinde Kadıncık 1–2, Göksu üzerinde Göksu, Aksu üzerinde Kovada1–2 ve Kepez barajlarının meydana getirdiği baraj gölleri bulunmaktadır. Antalya Bölümü’nde bulunan Göller  Yöresi  kapalı  havza durumundadır.

BÖLGENİN İKLİMİ  VE  BİTKİ  ÖRTÜSÜ: Bölgenin büyük bölümünde Akdeniz İklimi egemendir. Kıyı ve iç kısımlar arasında dağların uzanışı ve yükseltiye bağlı olarak iklim farklılıkları meydana gelmiştir. Kıyı kesiminde yazları  sıcak  ve  kurak, kışları  ılık  ve  yağışlı geçen sıcaklık farklarının, kar yağışları ve donma olaylarının az görüldüğü Akdeniz iklimi etkili olmaktadır. İç kısımlarda karasal iklim egemen duruma geçer bu alanlarda kışlar soğuk ve kar yağışlı geçmektedir. Kıyılarda yıllık sıcaklık ortalaması 180C’nin üstündeyken, Göller Yöresinde 12-130C,Toros dağlarının yüksek kesimlerinde 6-70C olmaktadır. Bölgede yaz ayları kuraklığın etkisi altındadır. Kış aylarında özellikle dağların kıyılara bakan yamaçlarında orografik yağışlar meydana gelmektedir. Kıyılarda yaşanan fön rüzgârlarının etkili olduğu dönemlerde yüksek sıcaklıklar yaşanır. Bölge yurdumuzda kış mevsiminin  en  ılık  geçtiği,yıl  içinde  gölge  uzunluğunun  en  kısa  olduğu,güneşlenme  süresinin  en  fazla  olduğu  yerdir.

Bölgenin doğal bitki örtüsünü makiler meydana getirir. Makiler Kızılçam ağaçlarının tahribi sonucunda oluşan ikincil bir bitki örtüsüdür. Bölgede makiler kıyıdan itibaren 700–800 metreye kadar görülmektedirler. Bu yükseltinin üstünde Kızılçam, Karaçam, Göknar ve Sedir ağaçlarından oluşan ormanlar yer almaktadır.

2000 metrenin üstündeki alanlarda dağ çayırları yer almaktadır. Dağların  kuzey  yamaçlarında  ve  göller  yöresinde iklimin  karasallaşmasına bağlı olarak yer yer bozkırlar egemen olmaktadır. Bölge orman  varlığı bakımından  % 21  ile  2.  sırada yer almaktadır.

BÖLGEDE TARIM  VE  HAYVANCILIK: Tarım bölgemizde başta gelen ekonomik faaliyettir. Ancak bölgede arazi şartları nedeniyle mevcut toprakların ¼ ekili-dikili durumdadır. Yer şekillerinin olumsuz etkisine rağmen özellikle kıyılarda iklim şartlarının çok olumlu imkânlar sunduğu görülmektedir. Yurdumuzda bitkisel üretim açısından en fazla çeşit bulunan bölgemizdir. Uygun iklim koşulları nedeniyle yılda  birden  fazla  ürün  alınabilmektedir. Yurdumuzda sebze  ve  meyvenin  en  erken  olgunlaştığı  bölgemizdir.

Buğday: Bölgede özellikle dağların  kuzey  yamaçlarında etkili olan  karasal  iklim sahalarında tarımı yapılmaktadır.

Pirinç: Amik  Ovası ve  Kahraman Maraş  çevresinde üretim yapılmaktadır.

Pamuk: Özellikle Çukurova  ve  diğer kıyı  ovalarında üretim yapılır.

Tütün: Burdur  ve  Göller  Yöresinde  tarımı yapılmaktadır.

Turunçgiller: Akdeniz  İkliminin  görüldüğü  kıyı kısımlarında yoğun olarak  görülmektedir. Bölge Türkiye turunçgil üretiminde ilk sırada yer alır.

Muz: Büyük kısmı Erdemli- Antalya arasında  yer alır. Yurdumuzda üretilen muzun tamamı buradan sağlanır.

Susam: Antalya, İçel

Yerfıstığı: Ülke üretiminin tamamına yakını buradan sağlanır. Başlıca üretim alanları Adana, İçel, Antalya, Hatay ve Kahraman Maraş’tır.

Gül: Isparta çevresi

Zeytin: Tüm kıyı kesimlerinde özellikle Hatay ve İçel’de yoğunlaşmaktadır. Bölge tamamen zeytin üretim şartlarını bulundurmasına rağmen daha fazla gelir getiren ürünlere yönelinmesi nedeniyle üretim miktarı düşüktür.

Göller  Yöresi: Başlıca ürünler Ananas, Haşhaş, Gül  ve  Şekerpancarı’dır. 

Mersin  ve  Antalya  çevresinde  turfanda  sebze  yetiştiriciliği yaygındır.

Seracılık: Bölge iklim şartları nedeniyle Türkiye’de seracılığın en fazla yapıldığı bölgedir.

Bölgede çayır ve otlaklar azdır. Ancak beslenen hayvan sayısı fazladır. Bölgede en fazla beslenen hayvan kıl keçisidir. Kıyı ve yaylalar arasında kalan sahalarda koyun yetiştirilmektedir. Genel olarak bakıldığında  hayvancılığın fazla gelişmediği görülmektedir. Bölgede yapılan hayvancılık yaylacılık  çerçevesinde yürütülmektedir. Bölgede yaygın olarak tavukçuluk ve arıcılık yapılmaktadır. Daha fazla gelir amacıyla diğer ekonomik kaynakların tercih edilmesi nedeniyle balıkçılık fazla gelişmemiştir.  

BÖLGENİN YERALTI  ZENGİNLİKLERİ:

Krom: Adana, İçel, Fethiye, Marmaris, Bolkardağı, Kahraman Maraş ve İskenderun

Barit: Alanya-Gazipaşa (Antalya), İçel 

Boksit  (Alüminyum): Akseki(Antalya),

Kükürt: Keçiborlu(Isparta)

Demir: Adana  ve  İçel

Linyit: Ermenek

Amyant: Hatay-İskenderun

Manganez: Adana, Muğla  ve  Burdur

Zımpara taşı: Fethiye-Köyceğiz arası

Mermer: Yayladağı( Hatay)

BÖLGEDE ENDÜSTRİ: Bölgenin Türkiye sanayi ürünü üretimindeki katkısı %10 düzeyindedir. Bölgede özellikle tarıma dayalı sanayi kolları gelişme göstermektedir. Adana’da özellikle dokuma, bitkisel yağ, tarım makineleri ve aletleri ve gübre fabrikaları yoğunlaşmaktadır. Antalya’da bulunan ferrokrom tesisleri, Isparta’da halı dokuma, gül yağı ve orman ürünleri fabrikaları, Burdur’da şeker fabrikası, Taşucu ve Dalaman’da bulunan kâğıt fabrikaları, İskenderun demir-çelik fabrikası, Mersin’de Ataş petrol rafinerisi ve çimento fabrikaları bölgenin önemli sanayi kuruluşlarıdır.

Mersin ve İskenderun limanları yurdumuzun önemli ihracat ve ithalat limanlarındandır. Mersin’de bulunan serbest bölge yurdumuzun ilk serbest bölgesidir ekonomik açıdan büyük önem taşımaktadır.

BÖLGEDE NÜFUS  VE  YERLEŞME: 2000 nüfus sayımına göre  8.706.005 kişidir. Nüfus miktarı bakımından 4.sırada bulunmaktadır. Nüfus  yoğunluğu Türkiye ortalamasının üstündedir. Bölgede Km2’ye  98 kişi düşmektedir. En fazla nüfus bulunan kentler Adana, Mersin ve Antalya’dır. Nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu yer Hatay’dır. Kıyı alanlarında ve verimli ovalarda nüfus artarken, arızalı ve karstik arazi yapısı nedeniyle Teke ve Taşeli yöreleri ile Toros Dağları ve Göller Yöresi’nde azalmaktadır. Kentsel nüfusun en fazla olduğu iller Adana, Antalya ve İçel’dir. Nüfus  artış  hızı  %o 21.43’dür

BÖLGE’DE TURİZM: Bölge sahip olduğu iklim özellikleri, doğal güzellikleri ve tarihi miraslar nedeniyle turizm açısından gelişmiştir. Uygun iklim ve kıyı imkânları nedeniyle özellikle deniz turizmi gelişme göstermiştir. Çok sayıda bulunan arkeolojik merkezler bu gelişmeye büyük katkı sağlamaktadırlar.

Burdur’da  bulunan İnsuyu, Alanya’da bulunan Damlataş, Tarsus’ta bulunan Yedi  Uyuyanlar  Mağaraları, Silifke’de bulunan Cennet  ve  Cehennem  Obrukları, Köprülü Kanyon, Manavgat Şelalesi, Olimpos Milli Parkı, Soğukoluk, Tekir ve Bürücek yaylaları bölgenin sahip olduğu başlıca turistik zenginliklerdir.

 Kaynak: Tüm Sınavlara Hazırlıkta Haritalarla Türkiye Coğrafyası

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

f t g m

Sitemizde bulunan içerikler izin alınmadan başka bir ortamda TİCARİ amaçla kullanılamaz.

Hak sahipleri tarafından talep edilen dosyalar site yönetimine bildirildiğinde kaldırılacaktır.